‘’Ik heb echt hart voor de zaak’’

De keerzijde van overmatig hard werken.

 Julia is een 42 jarige consultant bij een grote commerciële instelling. Zij heeft een partner en 2 schoolgaande kinderen. Ze vind het werk leuk en uitdagend. Zij heeft een contract voor 4 dagen in de week maar in de praktijk komt het neer op 5 dagen werken. Zij werkt in de avonduren, als de kinderen op bed liggen, totdat het werk af is. Op woensdagmiddag als de kinderen thuis zijn werkt zij vaak nog wat mail weg. In de avonden slaat zij de laptop open om onderwerpen af te ronden, soms tot diep in de nacht. Zij checkt en beantwoordt haar e-mail die via haar smartphone binnenkomt. Haar mannelijke collega met wie zij samenwerkt doet dit ook. Zij belt regelmatig nog laat met hem. Zij wil naast haar werk nog van alles kunnen doen zoals vrijwilligerswerk op school en sporten. Zij was trots op zichzelf dat zij haar zaakjes voor elkaar heeft totdat zij uitviel op het werk met spanningsklachten.

Julia heeft allerlei gedachtegangen die leiden tot hard werken.

  • ‘Je moet je uiterste best doen, het beste geven dat je in je hebt want dat hoort zo’.
  • ‘Je loopt nooit de kantjes eraf, dat is lui en onbeschaafd’.
  • ‘Als je iets doet dan moet je je er met veel energie in storten’.
  • ‘je moet laten zien dat je er helemaal voor gaat, dat levert waardering op’
  • ‘Als je iets doet moet je het helemaal goed doen’.
  •  ‘Liever vandaag doen dan morgen, een leeg bureau is fijn’.
  • ‘Iets langzaam doen betekent dat je lui bent’.
  • ‘Iedereen werkt zo hard; zo laat je zien dat je erbij hoort en dat je het aankunt’.
  • ‘Niemand kan het beter dan ik’.
  • ‘Je valt op door beter te zijn dan de rest’.
  • ‘Werk is belangrijker dan ik zelf’.
  • ‘De werkgever is goed voor mij, ik moet alles geven wat er in me zit’.

Julia lijkt een betrokken medewerker die zich enorm inzet op haar werk. Zij kan het werk maar moeilijk loslaten. Zij wil het werk goed doen en loyaal zijn aan haar werkgever. Is zij bevlogen of werkverslaafd?

 Bevlogen of werkverslaafd

Bevlogenheid kan je vertalen als ‘met passie en veel energie in je werk staan’. Mensen die bevlogen zijn voelen zich sterk betrokken bij het werk, zij zijn vol zelfvertrouwen, toegewijd en gaan helemaal op in het werk. Zij zijn trots op het werk dat zij doen. Tegelijk vinden zij hun vrije tijd (hobby’s, sport) en aandacht voor relaties met anderen (gezin, vrienden) ook belangrijk. Werkverslaafden werken hard omdat zij het gevoel hebben dat zij het ‘moeten’ doen. Zij kunnen het werk moeilijk loslaten ook al zit de werkdag erop. Wanneer zij niet werken voelen zij zich onrustig, schuldig of gespannen of komen allerlei negatieve gedachten naar boven. Dit proberen zij te vermijden door maar door te blijven werken. Het maar door moeten werken hangt vaak samen met perfectionisme. Op de langere termijn liggen spanningsklachten op de loer. 

Perfectionisme en waardering

Persoonskenmerken spelen een rol bij overmatig hard werken. Perfectionisme is een van die eigenschappen en moeilijk nee kunnen zeggen. De combinatie van een ambitieuze werkomgeving en perfectionisme lijkt, zoals bij Julia, hard werken te triggeren. De aandacht en de erkenning die zij krijgt door zo loyaal te zijn aan de organisatie speelt een rol in dat zij zich overmatig blijft inzetten. ‘De werkgever is goed voor mij dus moet ik daar ook veel voor teruggeven’. De behoefte om de moeite waard gevonden te worden en respect te ontvangen is dikwijls een motief om loyaal gedrag voort te zetten. Bovendien is de cultuur van de organisatie waarin zij werkt:‘standing out in the crowd’. Dan val je op, word je gezien en ben je de moeite waard. In een bedrijf waar de ene reorganisatie op de andere volgt lijkt opvallen en beter zijn dan de rest belangrijk. Dit houdt het overmatige hard werken in stand.

 Tips om van overmatig hard werken ofwel je werkverslaving af te komen.

Zonder bewustwording geen verandering

  • Sta eens stil bij je onderliggende gedachtegangen die leiden tot zo hard werken?
  • Wat maakt dat ik zo hard werk?
  • Wat levert het me op?
  • Stel jezelf de vraag of je wel zo hard wilt blijven werken? Of wil je het ook anders ook al weet je nog niet hoe.

Bijstellen van je gedachtegang

Neem je gedachten en waarden en normen over hard werken en maar doorgaan onder de loep. Leer anders te denken en om te gaan met schuldgevoelens/spanning of onrust als je niet meer zo hard werkt. Cognitieve gedragstherapie kan je hierbij helpen. Zoek daarbij hulp van een psycholoog en of zelfhulpboeken.

Maak keuzes

Vraag jezelf of het wel reëel is dat je alles moet kunnen: je werk, gezin, hobby’s en vrienden zien. Maak daarin keuzes en kies om een paar avonden in de week niet te werken, vrij te houden voor ontspanning naast het werk. Grote kans dat je efficiënter bent.

 Maria Poppe